Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της μεγάλης ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ένα ερώτημα εξακολουθεί να απασχολεί τη διεθνή κοινότητα: Πώς είναι δυνατόν μια πυρηνική υπερδύναμη, με πολλαπλάσια πληθυσμιακή, οικονομική, και στρατιωτική ισχύ, να μην έχει καταφέρει να υποτάξει μια σαφώς μικρότερη και στρατιωτικά υποδεέστερη χώρα;
Όταν η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, πολλοί εκτιμούσαν ότι η στρατιωτική αναμέτρηση θα είχε σύντομη διάρκεια, και ότι ο Ζελένσκι θα πάρει το πρώτο αεροπλάνο για κάπου αλλού…
Η Μόσχα διέθετε συντριπτική υπεροχή σε ανθρώπινο δυναμικό, αεροπορία, πυραυλικά συστήματα, άρματα μάχης, και ισχυρή στρατιωτική βιομηχανία.
Η οσονούπω κατάληψη του Κιέβου, και η ανατροπή της ουκρανικής κυβέρνησης θεωρούνταν από ορισμένους (συμπεριλαμβανομένου και εμού) σχεδόν προδιαγεγραμμένες εξελίξεις.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, αποδείχθηκε (περιέργως) εντελώς διαφορετική...
Γιατί όμως;
Πρώτον, η Ρωσία μάλλον υποτίμησε τον αντίπαλό της.
Η αρχική στρατηγική της βασίστηκε στην εκτίμηση ότι η ουκρανική αντίσταση θα κατέρρεε γρήγορα.
Δεν υπολόγισε όμως επαρκώς την αποφασιστικότητα της ουκρανικής κοινωνίας, τη συνοχή της πολιτικής ηγεσίας, και την ικανότητα του στρατού να συνεχίσει να μάχεται ακόμη και υπό εξαιρετικά δυσμενείς συνθήκες.
Η αποτυχία της αρχικής επιχείρησης κατάληψης του Κιέβου αποτέλεσε την πρώτη μεγάλη στρατηγική διάψευση των ρωσικών προσδοκιών.
Δεύτερον, ο πόλεμος δεν διεξάγεται πλέον με τους όρους που γνωρίζαμε από τις προηγούμενες δεκαετίες.
Καλώς ή κακώς, τα drones, τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, οι δορυφορικές πληροφορίες, και τα σύγχρονα αντιαρματικά και αντιπυραυλικά όπλα έχουν αλλάξει ριζικά τη μορφή των επιχειρήσεων.
Η συγκέντρωση μεγάλων στρατιωτικών σχηματισμών γίνεται εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς εντοπίζονται και πλήττονται πολύ ευκολότερα.
Έτσι, η αριθμητική υπεροχή δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε εδαφικά κέρδη, αντιθέτως, η άμυνα, τα ναρκοπέδια, και οι οχυρωμένες θέσεις έχουν αποκτήσει τεράστια σημασία.
Τρίτον, η Ουκρανία δεν πολεμά μόνη της.
Παρότι δεν συμμετέχουν άμεσα στον πόλεμο οι χώρες του ΝΑΤΟ, η Ουκρανία έχει λάβει τεράστια στρατιωτική, οικονομική, τεχνολογική, και ηθική υποστήριξη από τη Δύση, και κυρίως την Ευρώπη.
Σύγχρονα οπλικά συστήματα, πυρομαχικά, πληροφορίες, εκπαίδευση, και οικονομική βοήθεια έχουν επιτρέψει στο Κίεβο να διατηρήσει τις αμυντικές του δυνατότητες. Ουσιαστικά, η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με την Ουκρανία, αλλά και με τη σημαντική υποστήριξη ενός συνασπισμού ισχυρών (οικονομικά, και πολιτικά) κρατών.
Τέταρτον, η στρατιωτική ισχύς δεν ταυτίζεται με την αποτελεσματικότητα.
Ο ρωσικός στρατός έχει αντιμετωπίσει σοβαρά προβλήματα διοίκησης, συντονισμού, εφοδιασμού, και αξιοποίησης των διαθέσιμων δυνάμεών του. Οι απώλειες έμπειρων στελεχών και εξοπλισμού, καθώς και η προσφυγή σε δαπανηρές επιθέσεις με μεγάλες ανθρώπινες απώλειες, έχουν περιορίσει την αποτελεσματικότητα των επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με ανάλυση του Congressional Research Service, η άκαμπτη διοικητική δομή, και η αποδυνάμωση των επαγγελματικών μονάδων αποτελούν σημαντικές αδυναμίες των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων.
Πέμπτον, οι οικονομικές κυρώσεις δεν κατάφεραν να γονατίσουν τη Ρωσία, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχουν κόστος.
Η ρωσική οικονομία προσαρμόστηκε, και ανακατεύθυνε μεγάλο μέρος του εμπορίου της προς την Ασία, αξιοποίησε νέους εμπορικούς διαύλους, και αύξησε σημαντικά την πολεμική παραγωγή.
Η συνεργασία με την Κίνα, το Ιράν, και τη Βόρεια Κορέα, συνέβαλε επίσης στη διατήρηση των πολεμικών δυνατοτήτων της.
Ωστόσο, η στρατιωτικοποίηση της οικονομίας, οι πληθωριστικές πιέσεις, οι ελλείψεις εργατικού δυναμικού, και η αυξανόμενη εξάρτηση από την πολεμική βιομηχανία δημιουργούν μακροπρόθεσμες επιβαρύνσεις.
Υπάρχει, όμως, και μια βαθύτερη διάσταση…
Η Ρωσία δεν διεξάγει απλώς έναν πόλεμο εδαφικής κατάκτησης, αλλά μια σύγκρουση πολιτικής βούλησης.
Για την Ουκρανία διακυβεύεται η εθνική της ανεξαρτησία. Για τη Μόσχα διακυβεύεται η επιδίωξή της να διατηρήσει αποφασιστική επιρροή στην Ουκρανία, και να αποτρέψει την οριστική γεωπολιτική απομάκρυνσή της από τη ρωσική σφαίρα επιρροής.
Αυτή η διαφορά κινήτρων επηρεάζει σημαντικά την αντοχή και την αποφασιστικότητα των δύο πλευρών.
Τελικά, μήπως η Ρωσία έχει ήδη χάσει τον πόλεμο; Όχι. Εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά στρατιωτικά πλεονεκτήματα, μεγαλύτερες εφεδρείες, και τη δυνατότητα να συνεχίσει τις επιχειρήσεις. Αντίστοιχα, η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ανθρώπινου δυναμικού, και εξάρτησης από την εξωτερική βοήθεια, χωρίς την οποία θα κατέρρεε.
Το ουσιαστικό συμπέρασμα λοιπόν, είναι διαφορετικό…
Η στρατιωτική υπεροχή δεν εγγυάται την πολιτική νίκη.
Μια μεγάλη δύναμη μπορεί να καταστρέψει υποδομές, να προκαλέσει τεράστιες απώλειες, και να καταλάβει εδάφη, χωρίς όμως να πετύχει τον βασικό πολιτικό της στόχο.
Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο μάθημα του πολέμου στην Ουκρανία. ‘Ότι στον σύγχρονο κόσμο, η ισχύς δεν μετριέται μόνο με τον αριθμό των στρατιωτών, των πυραύλων, και των αρμάτων μάχης, αλλά και με την ικανότητα ενός κράτους να μετατρέπει τους πόρους του σε πραγματικά στρατηγικά αποτελέσματα…
Strange Attractor
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου